donderdag 2 februari 2017

Hoe je chronische vermoeidheid geneest

Ik kom uit een achtergrond waarin er voor het gemak voorbij werd gegaan aan ontspanning. Moe zijn en even moeten liggen stond gelijk aan falen. 'Waar kun jij nou moe van zijn?' hoorde ik dan. Hier werd ik, kort gezegd, ziek van. Letterlijk en figuurlijk. Ik werd onder andere chronisch moe. Tijdens mijn heling leerde ik over het belang van ontspanning. Ik leerde hoe je dat nou eigenlijk 'doet'. Door niets te doen. Door niets te hoeven. Door gewoon alleen maar wat te zitten, zonder doel.

Dit was lastig. Een paradox. Elke keer dat ik gewoon maar wat zat, kwam mijn verstand ertussen met het geconditioneerde 'maar ik moet wat doen'. En dan ging ik mediteren, want mediteren was 'iets doen'. Slim he? Zo slim! Zo zette ik mijn eerste stap uit de conditionering. Zo creëerde ik wat ruimte voor mezelf. Ik werd opnieuw geprogrammeerd door mijn spirituele opleiding, dit keer vrijwillig: de staat van 'niets doen' tijdens meditatie was de heilige graal. De leegte waaruit alle creatie voortkomt. De donkere baarmoeder. Het niet-weten dat tot een weten leidt. Ontspanning werd, met andere woorden, geëxalteerd, naar de hoogste waarde en expressie ervan gebracht. Waar ik eerst geloofde dat ontspanning gelijk stond aan falen, internaliseerde ik nu de boodschap dat ontspanning zo'n beetje de verlichting zelve was.

Inspanning werd in mijn opvoeding gedreven door verplichtingen. 'Ook al wil je eigenlijk iets niet doen, sommige dingen moeten gewoon gebeuren, en als je geen zin hebt, dan maak je maar zin' - en meer van dat soort giftige uitspraken die centreerden rond het woordje 'moeten'. Met als onderliggende argument dat jou anders heel veel ongeluk en zelfs de dood zal overkomen, en nog wel het ergste: dat je andere mensen zou kunnen kwetsen. Want laten we eerlijk zijn, dat is zelfs nog erger dan dat je zelf bijna onderdoor gaat aan jouw burn-out! Laten we vooral doen wat 'hoort', wat 'moet', en ons eigen welzijn opofferen, want anders wordt mama of papa boos. En dan krijgen we geen liefde en zorg. En dat is het allerergste ter wereld. In ons kinderbrein tenminste, dat voor deze kernovertuiging zorgt. Niet ons eigen welzijn, maar het welzijn van anderen werd zo onze prioriteit.

Chronische vermoeidheid komt voort uit een brein dat zelfs in het nietsdoen nog doet. Als je naar een sportprogramma kijkt, lichten in je hersenen de gebieden op die voor dezelfde bewegingen zorgen als de sporter. Je spieren worden zelfs een beetje actief. Als je chronisch vermoeid bent, doe je dit voortdurend. Je brein en spieren zijn onbewust voortdurend actief. Het bloed gaat niet naar het parasympatische zenuwstelsel (dat zorgt voor je spijsvertering en het herstel van je lichaam) maar naar je orthosympatische zenuwstelsel, zodat er continu energie beschikbaar is voor actie. Het peil van de hormonen adrenaline (ook wel epinefrine genoemd), noradrenaline (hieronder norepinephrine) en cortisol (stresshormoon) is hoog, het peil van de fijne hormonen zoals dopamine en serotonine is laag. Je lichaam is eigenlijk voortdurend in overlevingsstand, klaar om te vechten of vluchten, klaar om iets te doen.


Echte ontspanning is daardoor niet te bereiken. Waarom niet? Omdat je als chronisch vermoeide hebt geleerd dat ontspanning niet goed is, en inspanning (lees: het 'moeten') wel, en als kind moet je goed zijn, want anders word je gestraft. Die conditionering zit er nog steeds in en beïnvloedt je hormonen. Zelfs als je uitgeput op bed ligt, is je systeem nog actief, want het draait op die twee kernovertuigingen dat ontspanning niet goed is en je je zou moeten inspannen. Je brein bedenkt in uitgeputte toestand alles wat je eigenlijk zou moeten doen, met als gevolg dat je lichaam dáár mee bezig is, in plaats van met niets doen. Onze emotionele wonden en mentale kernovertuigingen regelen onze volledige homeostase: ons lichaam brengt deze hoe dan ook tot uitdrukking.

Hoe kom je daaruit?
Allereerst door naar je lichaam te luisteren en de boodschap dat er iets mis is te erkennen.
En dan:
1) Door ontspanning te exalteren, zoals ik hierboven heb beschreven. Er de heilige graal van te maken. Je kernovertuiging te veranderen. Je kan niet sjoemelen, je moet het écht geloven, die reden waarom ontspanning goed is, niet doen alsof, terwijl je eigenlijk nog vind dat je faalt als je even gaat liggen. Moet je eerst de angel eruit halen, emotioneel werk doen, teruggaan naar je kindertijd enzo, al die leuke shizzle. (NB: ik hou heel veel van mijn ouders, en ik wil de jouwe ook niet afvallen, maar dit is nu eenmaal hoe trauma werkt, hoe goed hun bedoelingen ook waren.) 
2) Door je inspanning uitsluitend te richten op dat wat je leuk vindt. Alleen daarvoor heeft je lichaam (of het leven) namelijk de energie beschikbaar. Zo blijven we op ons pad en doen we waarvoor we gemaakt zijn, wat iedereen ten goede komt. Want dat is tenslotte wat je wilt, als je hebt geleerd om jezelf op te offeren: het welzijn van alle anderen! Twee vliegen in één klap! Exaltie: check.

Als je deze stappen hebt gezet (en dit is heel belangrijk, je moet beide hebben gedaan! Anders werkt het volgende niet:), kun je lijstjes gaan opstellen van alles wat je op een dag doet. Ik heb dit ook gedaan, en het hielp mij om me bewust te worden van de balans die ik aanbreng tussen ontspanning en inspanning. Dat was nodig, omdat ik niet begreep hoe ik mat dat ik een goede dag had gehad. Want ook al zag ik nu de waarde in van ontspanning, en richtte ik mijn inspanning uitsluitend op wat ik leuk vond om te doen, dan nog voelde ik me aan het eind van de dag vaak slecht over mezelf. Ik ervoer een gebrek aan controle over mijn leven. Ik zat wel in de flow, maar ik had er geen zicht op.

Ik besloot dus om mijn dagen volledig te gaan monitoren om te zien of dat slechte gevoel terecht was. Ik maakte lijstjes met vierkantjes, driehoekjes en rondjes, die ik kon afvinken. De vierkantjes waren de 'productieve dingen', de rondjes de 'ontspanning', en de driehoekjes alles daartussenin. Zoals infotainment (een kruising tussen entertainment en studie/research, zoals video's over schrijven kijken of me verdiepen in Human Design), mediteren en persoonlijke blogs schrijven. Ik maakte de lijstjes zo lang mogelijk. En aan het eind van elke dag vinkte ik af wat ik allemaal had gedaan. Dit afvinken gaf me een goed en tevreden gevoel over mezelf. Het maakte na een tijdje niet eens meer uit of ik vierkantjes, driehoekjes of rondjes afvinkte. Ik had namelijk gezien dat ik elke dag wel minstens één vierkantje deed, uit mezelf, en dat ik ook elke dag lekker de ruimte nam voor de rondjes. En als ik even wat laag in de vierkantjes zat, had ik wel weer driehoekjes om dat te compenseren, zodat ik de volgende dag met nieuwe inspiratie en een gevulde bron als een speer door de vierkantjes heen kon vinken. De lijsten met vierkantjes, driehoekjes en rondjes verloren hun betekenis en waarde. Ik had immers al besloten dat zowel inspanning als ontspanning goed was. Ik zag dat ik beide deed. En na een paar weekjes verdween mijn interesse in het afvinken ervan.

Ik had nu elke dag een goed gevoel over mezelf. Ongeacht of ik me inspande, ontspande of iets daartussenin deed. Alles was goed wat ik deed.

Dat had ik vijf jaar geleden ook wel bedacht, dat alles wat ik deed of niet deed eigenlijk gewoon goed zou moeten zijn, maar ik geloofde er nog niet echt in. Waarom niet? Omdat ik mijn emotionele wonden nog niet had geheeld, omdat ik mijn kernovertuigingen nog niet had doorzien en veranderd en omdat ik me nog niet bewust was van hoe ik een dag vormgaf.

De lessen die ik uit dit proces heb getrokken zijn de volgende: zorg dat je mét jezelf werkt, en niet tegen jezelf. Die toxische patronen heb je nou eenmaal geleerd, en ze vormen de basis van hoe je je leven inricht. Maar je bent slim genoeg om je eigen verstand hier en daar een duwtje in de juiste richting te geven. Dat doe je door alles te exalteren. Door om te denken.

Zorg ten eerste dat je ontspanning exalteert. Maak er je heilige graal van en zorg dat je hier rotsvast in gelooft. Doe alleen wat je leuk vind om te doen en maak je welzijn je prioriteit, waarvoor je heel wat emotioneel werk moet doen. Schrik er niet voor terug om jezelf als Big Brother in de gaten te gaan houden, om te zien hoe je je leven vormgeeft. Exalteer je behoefte aan controle en zelfregulatie door een systeem te maken waarmee je jezelf beloont, elke keer dat je iets doet, of het nu inspanning of ontspanning is. Na een tijdje heb je jezelf genoeg beloond om die behoefte jezelf te controleren te laten verdwijnen, en zul je gewoon gaan doen waar je behoefte aan hebt, op het moment dat je er behoefte aan hebt. Als je je ontspant, ontspan je je. Als je je inspant, span je je in. Geen dubbele agenda's meer, geen chronische vermoeidheid meer. Alleen het tevreden gevoel aan het einde van de dag dat je iets goeds hebt gedaan. Ook al heb je alleen de afwas gedaan en de rest van de dag tv-series gekeken. Je zult innerlijke vrede ervaren, je zult jezelf verrassen en het gevoel hebben dat je een succesvol leven leidt, ook al ziet het er misschien (nog) niet zo uit. Boeit ook niet. Je dopamine, serotonine en oxytocinelevels rijzen de pan uit, dus je weet één ding zeker: dat het goed voelt!

En wie weet waar je leven dán naartoe gaat, als je vanuit jouw volle potentieel leeft, helemaal afgelijnd op jouw diepste verlangens!

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen