woensdag 21 september 2011

Tweedeling: vroeger en nu

Ik fietste zonet door Sneek, de stad waar ik ben opgegroeid, in een wijk waar ik lang niet ben geweest. Mijn oude basisschool staat daar, veel van mijn vriendinnen woonden er: ik was werkelijk doodsbenauwd voor die wijk. Nu ik er weer kwam leek het ineens zo klein. De grasveldjes, de speeltuintjes, de afstand tussen de huizen en van de huizen tot de school. Ik wist nog precies waar iedereen woonde, maar ik betwijfel of ze er nu nog steeds wonen. De straatnamen waren woorden die mij nu vreemd in de oren klonken, maar die toen noodzakelijke kennis waren, bezwangerd van dreiging. Niet te geloven hoezeer deze namen mij angst aanjoegen.

Laatst las ik Katteoog (Cat's Eye) van Margaret Atwood, dat gaat over een vrouw van middelbare leeftijd die terugkeert naar haar geboortestad en herinneringen ophaalt aan de 'vriendin' die ze vroeger had, Cordelia. De hoofdpersoon (ben haar naam even kwijt) ontrafelt stukje bij beetje de verhouding die ze had tot Cordelia: eigenlijk haat ze haar, maar ze werd ook tot haar aangetrokken. Het blijkt dat Cordelia de hoofdpersoon ongenadig heeft gepest, op die subtiele maar vernietigende meisjesmanier van buitensluiting en inspelen op onzekerheid, toen ze beiden nog heel jong waren en de hoofdpersoon totaal geen verweer had of besef van zichzelf. Heel schrijnend. De twee werden gescheiden (niet door dat pesten, want niemand had dat door of had er iets aan kunnen doen, haar leraren niet, zelfs haar ouders niet) door een tijdelijke verhuizing, en kwamen een paar jaar later weer bij elkaar, en nu had de hoofdpersoon het overwicht op Cordelia, omdat ze zo kil en hard was geworden. Beschadigd.

Dit boek heeft me aan het denken gezet over kindertijd en wat daarin verborgen kan zitten, wat je zelf al bent vergeten maar wat je enorm beïnvloedt als de persoon die je nu bent. De angsten die je hebt zijn misschien allemaal te herleiden tot die eerste kwetsbare jaren.

Ik weet niet of ik ooit ben gepest, niet heel erg, denk ik, niet langdurig of door dezelfde persoon. Maar door dit boek ben ik aan het twijfelen gebracht. Ik was gehaaid genoeg om vriendinnen te worden met krachtige meisjes, ook al stond ik doodsangsten uit buiten de groep te vallen, aangezien ik niet brutaal of spontaan was en ontzettend verlegen. Op de middelbare school werd dit niet minder. Ik denk dat ik gepest zou zijn als ik me iets minder goed had kunnen aanpassen, als ik iets minder empathie en talent voor imitatie had gehad en me minder gedeisd zou hebben gehouden en meer mezelf was geweest. Maar ik stak al mijn energie in het niet opvallen. Ik had dus nooit vriendjes.

Ik zou nooit naar een middelbare school-reünie gaan. Ik wil niet meer met die positie geconfronteerd worden.

Ik werd wel eens een 'studie' genoemd, een ander woord voor 'nerd', en 'gothic', een ander woord voor alles wat er alternatief uitzag, en wat ik deed was mijn gedrag en mijn kleding aanpassen zodat ik niet meer zo genoemd werd. Daarin slaagde ik dan.

Al die verspilde tijd en energie!

Terugkijkend denk ik dat die vermoeidheid waar ik nu nog steeds last van heb, opgeteld bij mijn introverte aard, mij het idee heeft gegeven dat ik niet spoorde, te gevoelig was, te braaf, te saai, te onervaren en jong. Mijn (begrijpelijke) fout was me te identificeren met deze (over)gevoeligheid en me hierdoor zwak en onbetekenend te voelen. Ik weet nu dat ik ook andere kanten heb, en een beetje pit zelfs wel. Ik ben weliswaar verlegen en dat zal ik ook altijd zijn, maar ik krijg het beter onder de knie. Dit allemaal ten spijt, want ik heb nog steeds het gevoel dat ik mijlen achterloop bij mijn leeftijdsgenoten, wat betreft vrienden, vriendjes en in het algemeen sociale handigheid. Dit is ook zo. En dit is mijn grootste onzekerheid.

Overigens is de hoofdpersoon uit Atwoods boek kunstenares geworden. Ik zie een parallel!

7 opmerkingen:

  1. Nu is het mijn beurt: wat een eerlijke blog.

    Ik vind dat ieders kindertijd een tijd van onbezorgdheid hoort te zijn en ik vind het altijd naar om te horen als dat bij bepaalde kinderen niet zo is. Of was, in dit geval. Als je in die situatie zit lijkt het misschien normaal en denk je ws dat het aan jou ligt, maar het lijkt me vreselijk om dingen als vriendschap en het gevoel van veiligheid niet als vanzelfsprekend te beschouwen.

    De middelbare school is ws voor iedereen een moeilijkere tijd dan wat daarvoor en daarna komt, maar ik heb wel met terugwerkende kracht medelijden voor je, omdat je altijd het gevoel hebt gehad je zo te moeten aanpassen. Ik denk ook dat je beter het tegenovergestelde had kunnen doen; wees jezelf en maak vrienden met mensen die ook zo zijn. Natuurlijk kun je wel eens worden uitgescholden, maar wat maakt dat uit als je vrienden hebt? Zelf profileerde ik me iig juist als iemand die niet hetzelfde was als de rest en had een redelijk hecht vriendengroepje. Als dan iemand gothic naar je roept, dan lach je daar gewoon om. Maar ik weet niet op welk niveau jij zat op de middelbare? Ik denk dat er op VWO veel meer acceptatie is en dat er minder gespest wordt vergeleken met HAVO en dat VMBO nog erger is wat dat betreft.

    Je laatste alinea herken ik wel, maar ik denk ook dat iedereen die niet vol zelfvertrouwen elke sociale aangelegenheid tegemoet gaat wel eens aan zichzelf twijfelt. Het is soms vervelend om verlegen/onzeker te zijn, maar als dat is wie je bent, dan moet je dat accepteren, denk ik. Iedereen kan groeien, maar de aard van het beestje zal toch niet verdwijnen.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. :) Ben een eerlijk meisje ;)

    Zou het bij íémand onbezorgd en veilig zijn? Ik weet niet... Kinderen kunnen erg gemeen zijn!

    Ik weet het... nu. Maar ik vond de gothics/alternatievelingen op mijn school bijna allemaal stom, daar wou ik niet vrienden mee zijn :P Ik zat op vwo, en dat is inderdaad een veel respectvoller cultuur dan vmbo. Ik had ook wel hier en daar vrienden, maar geen vriendengróep. En dat is een groot verschil.
    Ik dacht al dat jij in dat opzicht wijzer zou zijn :)

    Nee precies :) De aard van het beestje, amen!

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Ik weet dat ze erg gemeen kunnen zijn, maar niet uit eigen ervaring. Misschien vind ik het daarom juist extra naar om te horen dat voor sommige kinderen de basisschooltijd niet net zo relaxed is als het voor mij was. In mijn herinnering is die tijd echt het toppunt van onbezorgdheid en geluk. (Ik heb het hier natuurlijk alleen over Nederlandse kinderen uit een vergelijkbare maatschappij, want ik weet ook wel dat er een heleboel kinderen zijn die opgroeien in een vreselijke situatie.)

    Dat lijkt me idd wel een groot verschil. Ik rekende mezelf nooit echt tot alto (hooguit metalhead :P), maar dat was ik eigenlijk wel. Ik hoorde echter niet bij een echte groep alto's, maar gewoon bij mijn eigen vriendengroep met alternatievelingen, excentriekelingen en "gewoon normale mensen". Ik liep niet in bandshirts om bij een groep te horen, maar omdat ik het zelf cool vond :) Achteraf is dat misschien idd wijzer, maar toen stond ik daar niet bij stil hoor :P (En was ik ook niet half zo wijs als ik dacht dat ik was :P)

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Ik weet het ook uit de strandbieb, de groepjes kinderen die daar kwamen, het was altijd orde houden en bijsturen en ingrijpen, brutale kinderen testen continu de grenzen en er is altijd groepsdynamiek, want ze reageren 'primitief' en direct op alles, kan er hard aan toe gaan als er een ettertje tussen zit, nog meer als er twee zijn, en leeftijdsverschil. En broertjes en zusjes die niet kunnen meekomen. Etc.

    Had ik nog niet gezegd, maar fijn dat het zo was voor jou! :)

    Dat klinkt als een fijne vriendengroep. Das alleen maar nog wijzer! Dan zit het namelijk in de aard van het beestje. En dat is een bekend verschijnsel van tieners ;)

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Ik moest ook gelijk aan Cat's Eye denken, ja, toen ik het eerste stukje las.

    Kinderen kunnen echt gemeen zijn ja. En ik denk dat wat je zegt over die eerste kwetsbare jaren, hoe die effect hebben op nu. Dat dat wel klopt, nouja, dat is natuurlijk ook geen onbekende theorie, maar toch, ik herken wel dingen die vroeger zijn gebeurd in de dingen die later met/bij mij zijn gebeurd.

    Ik denk dat je moet proberen het idee los te laten, het idee dat je sociaal onhandig bent. Makkelijker gezegd dan gedaan, weet ik, ik ben er zelf ook al een tijdje mee bezig en echt fantastische progressie heb ik nou niet bepaald gemaakt. Maar elke keer als ik wél een normaal gesprek voer met een nog vrij onbekende, of merk dat ik aan de mensen die ik nu ken echt goede vrienden heb, probeer ik bij mezelf een 'zie je wel!' af te dwingen. Een goede 'zie je wel'. Zie je wel dat het nergens op slaat dat ik denk dat ik een sociaal onhandige debiel ben? Zie je wel dat het gewoon lukt?
    Ik weet niet of dit voor jou zou helpen, misschien ligt bij jou het probleem wel net ergens anders, maar misschien heb je er ook juist wel wat aan :)
    Iedereen is wel een beetje sociaal onhandig denk ik. Of bijna iedereen. Veel mensen.

    En wat misschien ook wel helpt, is kijken hoe de gebeurtenissen van vroeger, je hebben gemaakt tot wat je nu bent. Waar ben je trots op, wat doe je (voor jezelf) wél goed? Want waar je niet dood van gaat word je sterker van, zeg ik (echt) altijd, nouja vaak.

    BeantwoordenVerwijderen
  6. :)

    :)

    Ja, je hebt gelijk. Ik ben daar ook mee bezig, die progressie, en ik heb nu vaak genoeg van die 'zie je wel'-momenten gehad om te weten dat ik ook best een normaal gesprek met een onbekende kan voeren, en vrienden kan zijn met mensen (ja knap he :P wow, echt wow.) En de mensen die dan nóg zeggen dat ik onzeker ben zijn zelf ook onzeker omdat ze dat nodig hebben om zichzelf beter/sterker te voelen. Dus ja, (bijna) iedereen. Ach, ik kan er stukken beter mee omgaan dan vijf jaar geleden. Het gaat goed. Maar soms komt het weer boven he ;)

    En :) Dat is de andere (mooiere) kant van de medaille!

    BeantwoordenVerwijderen
  7. Mooi geschreven Roos! En erg herkenbaar :)
    Liefs x

    BeantwoordenVerwijderen